h تفسیر اشتباه روایت سلام نکردن امام علی بر زنان - ظهور 12

پایگاه خبری و تحلیلی ظهور 12

تفسیر اشتباه روایت سلام نکردن امام علی بر زنان,ظهور 12,پایگاه خبری تحلیلی سیاسی,تفسیر اشتباه روایت سلام نکردن امام علی بر زنان,مذهبی,اجتماعی,فرهنگی,اقتصادی,تفسیر اشتباه روایت سلام نکردن امام علی بر زنان

تفسیر اشتباه روایت سلام نکردن امام علی بر زنان

همانطور که مستحضر هستید بعضی مواقع یک تفسیر اشتباه بر یک روایت یا آیت ، می تواند باعث انحراف شود و حتی ناخواسته باعث توهین به شخصیت بزرگواری شود.اگر بخواهیم به یکی از این تفسیر های غلط و اشتباه اشاره کنیم ، باید به تفسیری اشاره کرد که با تاسف بسیار ، در جامعه شیعه ما و حتی در بین افراد مذهبی ، نقل می شود . حال برای حقیر مشخص نیست که این کار عمدی یا سهوی بوده است ، اما در هر صورت خواسته یا ناخواسته ، توسط این تفسیر به حضرت امیرالمومنین علی (علیه السلام) توهین شده است و نسبت فعل و عملی گناه را به این معصوم نسبت داده می شود . آنچه ناراحت کننده است ، این است که بعضی مواقع این تفسیر اشتباه را از افراد مذهبی و محبان حضرات معصومین (علیهم السلام) نیز می شنویم .

آن تفسیر غلط و اشتباه ، تفسیری است بر روایت سلام نکردن حضرت امیر (علیه السلام) بر زنان و دختران جوان است ، با آن حال که روایت کاملاً گویا است ، اما معلوم نیست که چرا چنین اشتباهی صورت گرفته است ؟ در روایت آمده است که حضرت امیر (علیه السلام) از سلام کردن به دختران جوان اکراه داشت ، اما بنده از بسیاری از افراد شنیده ام که به اشتباه این روایت را نقل کرده اند و گفته اند که حضرت امیر (علیه السلام) جواب سلام دختران جوان را نمی دادند . حتماً به تفاوت این دو مورد دقت دارید ، سلام کردن مستحب است و اگر ترس از بروز مفسده است و ممکن است فرد با انجام آن مستحب گناهی مرتکب شود ، ترکش واجب است و نباید آن مستحب را انجام داد ، اما در مورد دوم ، جواب ندادن سلام است که اگر کسی جواب سلام را ندهد چون جواب سلام در شرع مقدس واجب است ، مرتکب گناه شده است .

واقعاً چطور برخی از افراد بدون آنکه تاملی بر این مطلب داشته باشند که دارند نسبت گناه به حضرت امیر (علیه السلام) می دهند ، این مطلب را بیان می کنند ! آیا ما شیعیان باید این گونه از حضرات معصومین (علیهم السلام) دفاع کنیم ؟ می گویند بهترین روش تخریب کردن شخصیتی ، بد دفاع کردن از آن است ، به همین خاطر به نظر می رسد ارایه این تفسیر از این روایت کار دشمنان اهل البیت (علیهم السلام ) باشد که متاسفانه در بین ما رواج داده اند و ما نیز بدون آنکه متوجه باشیم چه می گوییم ، آن مطلب را تکرار می کنیم ، مطلبی که در حقیقت همان بد دفاع کردن است ! آیا معصوم گناه می کند ! آیا معصوم واجب خدا را ترک می کند ؟

برای مثال به این نقل قول دقت کنید : شیعه هم چنین تفکری نداره،بلکه خطی مشی و حد و حدودش رو از رفتار حضرت امیر(علیه السلام) برداشت می کنه، همه ما اون روایتی رو شنیدیدم که حضرت علی (علیه السلام) جواب سلام خانم های جوان رو نمیدادند،بااینکه جواب سلام واجبه...

اما برای بررسی بیشتر، اصل روایت که در "اصول کافی" مرحوم کلینی (رض) و "من لایحضر الفقیه" شیخ صدوق (رحمة الله علیه) نیز آمده است ، قرار داده می شود.

. عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِيسى‏، عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ: عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام، قَالَ: «كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه و آله يُسَلِّمُ‏ عَلَى‏ النِّسَاءِ، وَ يَرْدُدْنَ عَلَيْهِ السَّلَام‏ ، وَ كَانَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عليه السلام يُسَلِّمُ‏ عَلَى‏ النِّسَاءِ، وَ كَانَ يَكْرَهُ أَنْ يُسَلِّمَ عَلَى الشَّابَّةِ مِنْهُنَّ، وَ يَقُولُ: أَتَخَوَّفُ أَنْ يُعْجِبَنِي صَوْتُهَا ، فَيَدْخُل‏ عَلَيَّ أَكْثَرُ مِمَّا أَطْلُب‏ مِنَ الْأَجْر [1]

اميرالمؤمنين (عليه السلام) بر زنان سلام می كرد، و ناخوش می داشت كه بر نوجوان از ايشان سلام كند، و می فرمود: می ترسم كه آوازش مرا به شگفت آورد و از آن خوشم آيد. پس بيشتر از آنچه می طلبم از اجر، بر من داخل شود» (يعنى از گناه)

مراد حضرت- سلام اللَّه عليه-، تنبيه غير است بر ترك سلام‏ بر زنان‏ جوان و بيان وجه آن، والّا آواز زنان جوان چيست كه آن لنگر آسمان و زمين را از جا به در آورد؟ [2]

حضرت صادق عليه السلام فرمود: كه رسول خدا (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) به زن ها سلام مي كرد و آنها نيز جواب مي دادند، و امير المؤمنين عليه السلام نيز سلام مي كرد و خوش نداشت كه بجوان هاى از زن ها سلام كند، و مي فرمود: مى ‏ترسم آوازش مرا خوش آيد، و زيادتر از آن اجرى كه مي جويم (گناه) به من رسد. [3]

امام صادق عليه السّلام فرمود: رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله بر زنان سلام مى ‏كرد، و پاسخ سلام آنان را مى ‏داد، امير المؤمنين عليه السّلام به زن ها سلام مى ‏كرد و به آنان جواب مى‏ داد، ولى از سلام‏ كردن‏ به زن هاى جوان كراهت داشت، و مى‏ فرمود: مى‏ ترسم صدايش در من حالتى ايجاد كند، و ضررى بيش از اجرى كه مى ‏خواستم نصيبم گردد.[4]

در حدیث شریفی است که امير مؤمنان عليه السّلام بر زنان سلام ميكرد ولى خوش نداشت بر زنان جوان سلام كند و مي فرمود: ترس دارم كه آهنگ صدايشان مرا خوش آيد و بيش از آنكه اميد ثواب دارم در گناه افتم.[5]

مؤلّف اين كتاب گويد: اين سخن را حضرت براى ‏تعليم ديگران گفت هر چند بخود نسبت داد، و نيز مي توان گفت مرادش از اين ترس آنست كه مبادا فردى چنين پندارد كه آن حضرت صوت زن جوان را خوش ميداشت و از اين رو كافر گردد؛ و سخن امامان صلوات اللَّه عليهم را جهات و گذرگاه هائى است كه جز دانشمندان ندانند.

1- همانطور که مشاهده فرمودید ، روایت کاملاً گویا است ، منظور آن است که حضرت علی (علیه السلام) از اینکه بر زنان جوان پیش از آنکه آنها سلام کنند ، سلام بگوید اکراه داشت ، چون ایشان خوف آن را داشتند که شاید جواب سلامی که آنها می خواهند بدهند ، آهنگ صدای آن زنان ، بر آن حضرت خوش آید و با این کار به جای ثواب از کار مستحبی ، العیاذ بالله دچار گناه شوند . اگر قرار بود آن تفسیر باطل و اشتباه که پیش تر ذکر شده بود باشد ،که حضرت امیر (علیه السلام) جواب سلام زنان جوان را نمی داد! ، دیگر ادامه روایت معنایی نداشت ، که فرمود :از سلام کردن به زنان جوان اکراه داشتند و می فرمودند شاید آهنگ صدایی آنها مرا خوش آید . با آن تفسیر گفته شده ، چون آن زنان شروع کنده سلام بودند و آهنگ صدای آنها شنیده شده بود ، دیگر جواب ندان چه معنایی می توانست داشته باشد و اکراه داشتند از آهنگ صدای آنها ! این که کار عبث می بود !

2- با این تفسیر به حضرت علی (علیه السلام) نسبت ناروای گناه هم زده می شود ، چون در روایت ها صراحتاً اشاره شده است که جواب سلام واجب است و ترک واجب نیز گناه است ، به گونه ای که شارع مقدس ، حتی امر کرده است که حتی در نماز نیز ، پاسخ سلام را باید دادن و آن را واجب دانسته است . چگونه حضرت علی (علیه السلام) ترک واجب کرده است و العیاذ بالله مرتکب گناه شده است !

روایت های در وجوب پاسخ سلام و امر بر آن

حضرت صادق عليه السلام فرمود: پيوند ميان برادران (دينى) آنگاه كه پيش هم هستند ديدار همديگر است، و در مسافرت نامه نوشتن به يكديگر . و نيز فرمود : جواب نامه دادن واجب است مانند جواب‏ سلام‏ دادن، و آن كس كه آغاز به سلام كند بخدا و رسولش نزديكتر است.[6]

سلام كردن مستحبّ است و جوابش واجب.[7]

عمّار ساباطى از امام صادق عليه السّلام در مورد سلام كردن بر نمازگزار سؤال كرد، آن حضرت فرمود: هر گاه كسى از مسلمانان بر تو سلام كرد و تو در نماز بودى باو جواب بده به نحوى كه خود تو و او آن را بفهميد يعنى آهسته جواب بده، و صدايت را بلند نكن. شرح: «مراد از آهسته گفتن جواب‏ سلام‏ اينست كه منافى وضع و حال نمازگزار نباشد، و از اين خبر چنين ظاهر مى ‏شود كه واجب است جواب‏ سلام‏ را آهسته بگويند و اين مطلب را حمل بر تقيّه كرده ‏اند، زيرا اخبار ديگرى كه در اين خصوص وارد شده جواب‏ سلام‏ گفتن را بطور مطلق واجب اعلام مى ‏كند[8]

امام ششم از گفته پدرش فرمود سلام نكنيد به يهودى و نصرانى و مجوس و بت پرست و بر آن كه سر سفره شراب نشسته و بر شطرنج باز و نردباز و بر مأبون و بر شاعرى كه زن هاى پاكدامن را نسبت به زنا ميدهد و بر كسى كه در نماز است، زيرا نماز گذار نمى ‏تواند جواب‏ سلام‏ بدهد چون كه سلام از سلام‏ كننده مستحب است ولى جواب آن واجبست و سلام نكنيد به كسى كه ربا ميخورد و بر كسى كه در حال تغوط است و بر كسى كه در حمام است و بر كسى كه متجاهر به فسق است.[9]

...سپس گفت پروردگارا محمد كيست كه نامش را با نام خود قرين كردى، و ذكرش با ذكر خود آوردى؟ خدا تعالى به او گفت: اى قلم، اگر او نبود تو را نيافريدم و نيافريدم خلقم را جز بخاطر او، او بشير و نذير است، سراج منير است، شفيع و حبيب است، در اينجا قلم از شيرينى نام محمّد صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم شكاف برداشت، سپس قلم گفت: درود بر تو اى رسول خدا، خدا فرمود: بر تو درود از من و رحمت و بركات از اين رو سلام سنّت شد و جواب‏ سلام‏ واجب سپس خدا فرمود: قضا و قدر و هر چه تا روز قيامت بيافرينم بنويس.[10]

حضرت صادق عليه السلام فرمود: رسول خدا (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) فرمود: سلام‏ كردن‏ مستحب است و رد (يعنى جواب) آن واجب است.[11]

امام جعفر صادق (علیه السلام) نقل كرده است كه رسول خدا (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) فرمود: سلام‏ كردن‏ مستحب، و پاسخ آن واجب است. [12]

حال چگونه می توان گفت که حضرت علی (علیه السلام) ترک واجب کرده اند و با انجام ندان این عمل واجب دچار گناه شده اند ! ایکاش افرادی که این تفسیر اشتباه را نقل می کنند ، کمی هم در معنا و مفهومش تامل می کردند ! در روایت های دیگر نیز آمده است که بخیل ترین افراد کسی است که از سلام کردن بخل بورزد و سلام نکند ! و حتی جواب سلام ندادن سیره افراد متکبر ذکر شده است . با قبول آن تفسیر غلط ، ما همه این نسبت های ناروا را ناخواسته به حضرت علی (علیه السلام) داده ایم . آیا ما شیعیان باید اینگونه از حریم اهل البیت و حضرات معصومین (علیهم السلام) دفاع کنیم !

سنّة الاخيار لين الكلام و افشاء السّلام. طريقه نيكان نرمى سخن است و پهن كردن سلام، يعنى جواب‏ سلام‏ هر كس دادن، و همچنين ابتدا كردن بآن، نه مانند متكبران كه اين معنى دشوار باشد بر ايشان خصوصا ابتدا بآن.[13] امام صادق (علیه السلام) نقل كرده: خداى عزّ و جلّ فرمود: بخيل كسى است كه از سلام‏ كردن‏ بخل ورزد.[14]

بخيل ترين مردم كسى است كه بخل كند به سلام يعنى سلام‏ كردن‏ به مردم خواه ابتداى بسلام باشد يا جواب آن، نهايت ابتدا كردن به آن سنّت است و ترك آن گناه نيست و جواب گفتن واجب است و ترك آن گناه با وجود اين علما گفته‏ اند كه: ثواب ابتدا كردن به آن زياده است از ثواب جواب گفتن آن، و اين از امورى است كه ثواب سنّت در آنها بيشتر از ثواب واجب است.[15]

كشف الغمه: به سندى تا اسحاق بن عمار كه نزد امام ششم (علیه السلام) رفتم و در مسجد كوفه به ياران خود سلام نمي كردم طبق تقيه كه بر ما سخت بود و آن حضرت بمن فرمود: اى اسحق اين جفاگرى را به برادرانت از كى پديد آوردى كه بدان ها گذرى و سلام ندهى؟ گفتم براى تقيه كه دچارم فرمود: سلام‏ نكردن‏ تقيه نيست، تقيه فاش كردن رازها است راستش چون مؤمن به مؤمنان گذرد و بر آنها سلام كند فرشته‏ ها به او جواب دهند سلام بر تو با رحمت و بركت خدا هميشه. [16]

على عليه السّلام فرمود: سلام‏ كردن‏ هفتاد حسنه دارد كه شصت و نه حسنه براى كسى كه ابتداء به سلام مى‏كند و يكى از آنها براى جواب دهنده است. [17]

در انتها از همه دوستان خواهش می کنم که اگر می توانند در نشر این مطلب کوشا باشند تا این اشتباه صورت گرفته اصلاح شود . باشد که ان شاء الله نام همه ی ما در دفتر حافظان و مدافعان حریم اهل البیت و حضرات معصومین (علیهم السلام) ثبت شود /امین

منبع : ظهور12


[1] الكافي (ط - دارالحديث)، ج‏4، ص: 708 _ من لا يحضره الفقيه، ج‏3، ص: 469_ مكارم الأخلاق، ص: 235_ مشكاة الأنوار في غرر الأخبار، النص، ص: 197_ وسائل الشيعة، ج‏12، ص: 76_ بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏40، ص: 335

[2] تحفة الأولياء (ترجمه أصول كافى)، ج‏4، ص: 723

[3] أصول الكافي / ترجمه مصطفوى، ج‏4، ص: 464

[4] مشكاة الأنوار / ترجمه هوشمند و محمدى، متن، ص: 413

[5] من لا يحضره الفقيه، ج‏3، ص: 469

[6] أصول الكافي / ترجمه مصطفوى، ج‏4، ص: 496-497

[7] تحف العقول / ترجمه جعفرى، ص: 339

[8] من لا يحضره الفقيه / ترجمه غفارى، على اكبر ومحمد جواد و بلاغى، صدر، ج‏2، ص: 16

[9] الخصال / ترجمه كمره‏اى، ج‏2، ص: 254

[10] آسمان و جهان (ترجمه كتاب السماء و العالم بحار الأنوارجلد 54)، ج‏1، ص: 139

[11] أصول الكافي / ترجمه مصطفوى، ج‏4، ص: 459

[12] اصول كافى، ص 613 (التسليم).

[13] شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم و درر الكلم، ج‏4، ص: 130

[14] اصول كافى، ص 613 (التسليم).

[15] شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم و درر الكلم، ج‏2، ص: 438 [16] آداب و سنن ( ترجمه جلد 73 بحار الأنوار)، ص: 7

[17] مشكاة الأنوار / ترجمه عطاردى، ص: 185

11 آبان 1391