h آیا خدا واقعاً متکبر است؟ معنای تکبر خدا چیست؟ - ظهور 12

پایگاه خبری و تحلیلی ظهور 12

آیا خدا واقعاً متکبر است؟ معنای تکبر خدا چیست؟,ظهور 12,پایگاه خبری تحلیلی سیاسی,آیا خدا واقعاً متکبر است؟ معنای تکبر خدا چیست؟,مذهبی,اجتماعی,فرهنگی,اقتصادی,آیا خدا واقعاً متکبر است؟ معنای تکبر خدا چیست؟

آیا خدا واقعاً متکبر است؟ معنای تکبر خدا چیست؟

«کبر» نزد عالمان اخلاق، عبارت است از: حالتی که انسان خود را بالاتر از دیگری ببیند و بر این باور باشد که از دیگران برتر است. این خصیصه از بزرگ ترین صفات رذیله در انسان است.[1]

«متكبر» از ماده «تكبر» به دو معنا است: يكى از آن معانی ممدوح و پسندیده است كه در مورد خداوند به كار مى ‏رود، و آن دارا بودن بزرگى و صفات پسنديده فراوان است، و ديگرى نكوهيده و مذموم است كه در مورد غير خدا به كار مى ‏رود، و آن حالتی که انسان خود را بالاتر و برتر از دیگری ببیند و بر این باور باشد که از دیگران برتر است. و صفاتى را كه ندارند به خود نسبت دهند. اولی پسندیده است و دومی در وصف عموم مردم است.[2]

طبق تعریف ارائه شده از کبر و تکبر؛ تکبر صفتی از صفات خدا است؛ چون عظمت و کبریایی مختص ذات خداوند است، و هر بنده ای که تکبر کند در صفتی از صفات خدا با او به مقابله و منازعه برخاسته است. بنابر این، از آن جا كه عظمت و بزرگى تنها شايسته مقام خدا است، اين واژه به معناى ممدوحش تنها در باره او به كار مى ‏رود، و هرگاه در غير مورد او به كار رود به معناى مذموم است.[3]

در حديثى از امام صادق(ع) نقل شده است: «كبريا و بزرگى رداى خداوند است و هر كس بر سر اين ردا با او ستيزه و كشمكش كند، وى را در آتش سرنگون سازد».[4]

مفسران قرآن کریم عموماً صفت تکبر در خدا را به عظمت و کبریایی معنا کرده اند؛ زيرا كه كبريايى و عظمت و جلال مخصوص ذات بى زوال خداوند است و بزرگ تر و بالاتر از آن است كه بتواند كسى در مقابل او اظهار بزرگى و منيّت نمايد.[5]

خداوند از آن جهت متکبر است که در نهايت كبريا، عظمت و بزرگى است، و هر پديده‏اى نسبت به ساحت او اظهار ذلت و خوارى مى‏ نمايد.[6]

خلاصه این که متکبر بودن خداوند به معنای عظمت و بزرگی است؛ خداوند متکبر است؛ یعنی بلند مرتبه است. اما در انسان وقتی گفته می شود فلان شخص متکبر است؛ یعنی خود را برتر و بالاتر از دیگران می بیند و این از صفات شیطانی و رذیله اخلاقی است؛ چرا که در تعالیم دینی آمده است، انسان مؤمن باید در برابر مؤمنان و همنوعان خود متواضع باشد، نه متکبر.

[1] نراقی، محمد مهدی، جامع السعادات، ج 1، ص 328، اسماعیلیان، قم، چاپ هفتم، 1386ش؛ نراقی، ملا احمد، معراج السعادة، ص 216، رشیدی، تهران، بی تا.

[2] راغب اصفهانى، حسين بن محمد، المفردات في غريب القرآن، ج 1، ص 696- 698، واژه «کبر».

[3] مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ‏23، ص 554، دار الکتب الاسلامیة، تهران، 1374ش.

[4] مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج 83، ص 369، مؤسسة الوفاء، بیروت، 1404ق. «قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع لِمَنْ عِنْدَهُ الْكِبْرِيَاءُ رِدَاءُ اللَّهِ فَمَنْ نَازَعَهُ شَيْئاً مِنْ ذَلِكَ كبه [أَكَبَّهُ‏] اللَّهُ فِي النَّارِ...».

[5] بانوى اصفهانى، سيده نصرت امين، مخزن العرفان در تفسير قرآن، ج ‏12، ص 244، نهضت زنان مسلمان، تهران، 1361 ش؛ مغنيه، محمد جواد، تفسير الكاشف، ج ‏7، ص 295، دار الكتب الإسلامية، تهران، 1424 ق؛ حسينى همدانى، سيد محمد حسين، انوار درخشان، ج ‏16، ص 281، كتابفروشى لطفى، تهران، 1404ق.

[6] انوار درخشان، ج ‏16، ص 281.

1 تیر 1391