h غيبت امام زمان (عج) در انديشه امام صادق (ع) - ظهور 12

پایگاه خبری و تحلیلی ظهور 12

غيبت امام زمان (عج) در انديشه امام صادق (ع),ظهور 12,پایگاه خبری تحلیلی سیاسی,غيبت امام زمان (عج) در انديشه امام صادق (ع),مذهبی,اجتماعی,فرهنگی,اقتصادی,غيبت امام زمان (عج) در انديشه امام صادق (ع)

غيبت امام زمان (عج) در انديشه امام صادق (ع)

غيبت امام زمان (عج) در انديشه امام صادق (ع)

فرصت طلايي عصر امام صادق (ع) فرصتي استثنايي براي ترويج فرهنگ اهل بيت (ع) بود که آن حضرت نيز به خوبي از اين موقعيت استفاده کردند و علوم مختلف و گوناگون را به شاگردان تعليم دادند.

از جمله مسائلي که به خوبي بيان و تثبيت نمودند، مسئله غيبت امام مهدي(ع) و مسائل مربوط به مهدويت بود. آنچه پيش رو داريد، نگاهي کوتاه است به غيبت امام زمان (عج)

تثبيت اصل مهدويت

اصل مهدويت و ظهور امامي که جهان را پر از عدل و داد کند، از مسلمات دين اسلام و مورد اتفاق بين همه مسلمين است. براي به وجود آمدن چنين اتفاقي، تلاش هاي فراواني توسط شخص

پيامبر (ص) و جانشينان بعد از ايشان از جمله حضرت صادق (ع) انجام گرفت که به دو نمونه اشاره مي شود: 1- ابان بن عثمان از امام صادق (ع) نقل کرد که پيامبر (ص) در حديثي به علي (ع) فرمود: «جبرئيل (ع) همين الآن نزد من بود و به من خبر داد قائمي که در آخر الزمان قيام مي کند و زمين را پر از عدل مي کند همچنان که از ظلم و ستم پر شده، از نسل تو از فرزندان حسين (ع) است.» 2- معاويه بن عمار از امام صادق (ع) از رسول خدا (ص) نقل نمود که آن حضرت فرمود: «همانا جبرئيل (ع) نزد من آمد و سلام پروردگارم را به من رساند و فرمود: اي محمد!... قائم از شماست که عيسي بن مريم (ع) پشت سر او نماز مي گزارد؛ آن زماني که خداوند او را [از آسمان] به سوي زمين فرود آورد. [او] از نسل علي و فاطمه و از فرزندان حسين (ع) است.»

غيبت، امتحان سنگين

مفضّل بن عمر از امام صادق (ع) نقل کرده که آن حضرت فرمود: «به خدا سوگند! امام شما سالياني از روزگارتان غيبت کند و حتماً مورد آزمايش واقع شويد تا آنجا که گفته شود او مرده [يا] کشته [و يا] هلاک شده [و] به کدام وادي رفته است؟ و چشمان مؤمنان بر او بگريد و واژگون شويد، چنان که کشتيها در امواج دريا واژگون شوند. و نجات نيابد [از اين امتحان]، مگر کسي که خدا از او پيمان گرفته و در قلبش ايمان را نقش کرده و او را با روحي از جانب خود مؤيّد کرده باشد...»

راوي‌گويد: من گريستم. آنگاه حضرت فرمود: «چرا گريه مي کني؟» گفتم: چگونه نگريم در حالي که شما چنين مي گوييد... پس ما چه کنيم؟ راوي گويد: امام به پرده آفتاب که به داخل صفه تابيده بود، نگاه کرد و فرمود: «اي اباعبدالله! «آيا اين آفتاب را مي بيني؟» گفتم: آري. فرمود: «به خدا سوگند! امر ما از اين آفتاب روشن تر است.»

هاني تمّار مي گويد امام صادق (ع) فرمود: «به راستي براي صاحب اين امر، غيبتي است که پايبند به آن مانند کسي است که دستش را بر روي شاخه درخت خار کشد...» آنگاه فرمود: «براي صاحب اين امر غيبتي است و بنده بايد تقواي الهي پيشه سازد و متمسک به دينش باشد.»

فلسفه و حکمت غيبت

بيان علّت و يا فلسفه و حکمت غيبت بحث و مقاله مستقلي مي طلبد. در اين بخش به آنچه در کلمات حضرت صادق(ع) آمده، به صورت اختصار اشاره مي کنيم: 1- سربسته مي دانيم خالي از حکمت نيست حضرت صادق(ع) از بيان علت غيبت خودداري نموده، اما حکمت آن را گاه سربسته بيان کرده است. از جمله عبد اللّه بن فضل هاشمي مي گويد: از امام صادق(ع) شنيدم که مي فرمود: صاحب اين امر ناچارا غيبتي دارد که هر باطل جويي در آن به شک مي افتد.

گفتم: فدايت شوم راز غيبت چيست؟ فرمود: "لاَِمْرٍ لَمْ يُؤْذَنْ لَنا فِي کَشْفِهِ لَکُمْ قُلْتُ فَما وَجْهُ الْحِکْمَةِ فِي غَيْبَتِهِ قالَ وَجْهُ الْحِکْمَةِ فِي غَيْبَتِهِ وَجْهُ الْحِکْمَةِ فِي غَيَباتِ مَنْ تَقَدَّمَهُ مِنْ حُجَجِ اللّهِ تَعالي ذِکْرُهُ...؛ به خاطر امري که ما اجازه نداريم آن را براي شما هويدا کنيم. گفتم: در غيبت او چه حکمتي وجود دارد؟ فرمود: حکمت غيبت او همان حکمتي است که در غيبت هاي حجت هاي الهي پيش از او بوده است.

و فرمود: وجه حکمت غيبت او پس از ظهورش آشکار گردد؛ همچنان که وجه حکمت کارهاي خضر(ع) از شکستن کشتي و کشتن پسر و به پا داشتن ديوار بر موسي(ع) روشن نبود تا آنکه از هم جدا شدند.

«يا ابْنَ الْفَضْلِ اِنَّ هذا الاَْمْرِ اَمْرٌ مِنْ اَمْرِ اللّهِ تَعالي وَسِرٌّ مِنْ سِرِّ اللّهِ وَغَيْبٌ مِنْ غَيْبِ اللّهِ وَمَتي اَنَّهُ عَزَّ وَجَلَّ حَکِيمٌ صَدَّقْنا بِأَنَّ اَفْعالَهُ کُلَّها حِکْمَةٌ وَاِنْ کانَ وَجْهُها غَيْرَ مُنْکَشَفٍ؛ اي پسر فضل! اين امر، امري از امور الهي است و سرّي از اسرار خداي متعال و غيبي از غيوب پروردگار است و چون [دانستيم که] خداي عزّ و جلّ حکيم است، تصديق مي کنيم که همه افعال او حکيمانه است؛ اگر چه وجه آن آشکار نباشد."

و گاه به صورت مشخص تر برخي حکمت هاي غيبت را آشکار نموده است:

انتظار در زمان غيبت

بحث انتظار نيز بحث مفصل و دلکشي است که در جاي خود بايد مطرح شود؛ ما فقط به برخي روايات از حضرت صادق (ع) در باره انتظار در دوران غيبت و فضيلت آن اکتفا مي کنيم: 1- حضرت صادق (ع) به ابا بصير فرمود: «خوشا به حال شيعيان قائم ما؛ کساني که در غيبتش منتظر ظهور او هستند و در حال ظهورش نيز فرمانبردار اويند. آنان اولياي خدا هستند که نه خوفي بر آنهاست و نه اندوهگين مي شوند.» 2- علاء بن سيابه از امام صادق(ع) نقل نموده که آن حضرت فرمود: «کسي که از شما بر اين امر در حال انتظار بميرد، مانند کسي است که در خيمه متعلق به قائم باشد.»

مردم در زمان غيبت

يقيناً مردم در زمان غيبت يکسان نخواهند بود؛ عده اي منتظرند و در پي اصلاح خويش و عده اي نيز به دنبال انکار و ضلالت و گمراهي خويش و... حضرت صادق (ع) در رواياتي حالات مردم را در دوران غيبت بيان کرده که به نمونه هايي اشاره مي شود:

بو بصير از امام صادق (ع) و او از پدرانش از رسول خدا (ص) نقل نموده اند که آن حضرت فرمود: «مهدي از فرزندان من است... براي او غيبت و حيرتي است تا آنجا که مردم از اديانشان گمراه شوند. آنگاه مانند شهاب ثاقب رو مي آورد و زمين را پر از عدل و دادمي کند؛ همان گونه که پر از ظلم و جور شده باشد.»

زراره از امام صادق (ع) نقل مي کند که آن حضرت فرمود: « براي جوان (مهدي) غيبت ناگزيري است. اوست که چشم به راهش باشند و اوست که مردم در باره ولادتش شک کنند. برخي گويند در شکم مادر بود [که پدرش از دنيا رفت]، برخي گويند پدرش از دنيا رفت و فرزندي برجاي نگذاشت و جمعي گويند دو سال پيش از وفات پدرش متولد شد.» زراره عرض کرد: چه دستوري مي فرماييد، اگر من آن زمان را درک کردم؟ فرمود: «اين دعا را بخوان: «اللّهُمَّ عَرِّفْنِي نَفْسَکَ فِاِنَّکَ اِنْ لَمْ تُعَرِّفْنِي نَفْسَکَ لَمْ اَعْرِفکَ اللّهُمَّ عَرِّفْنِي نَبِيَّکَ فِاِنَّکَ اِنْ لَمْ تُعَرِّفْنِي نَبِيَّکَ لَمْ اَعْرِفْهُ قَطُّ اللّهُمَّ عَرِّفْنِي حُجَّتَکَ فِاِنَّکَ اِنْ لَمْ تُعَرِّفْنِي حُجَّتَکَ ضَلَلْتُ عَنْ دِينِي.»

17 دی 1393