هر آنچه در سیاست ترکیه می‌گذرد

احمدداوود اوغلو پس از ۲۲ ماه تکیه بر مسند نخست وزیری ترکیه روز پنجشنبه در پی دیدار چهارشنبه شب با رجب طیب اردوغان رییس جمهوری اعلام کرد که از رهبری حزب عدالت و توسعه کناره گیری می کند و این تصمیم را ناشی از همراهی نکردن دوستانش در حزب اعلام کرد ‘در هیچ مرحله از […]

احمدداوود اوغلو پس از ۲۲ ماه تکیه بر مسند نخست وزیری ترکیه روز پنجشنبه در پی دیدار چهارشنبه شب با رجب طیب اردوغان رییس جمهوری اعلام کرد که از رهبری حزب عدالت و توسعه کناره گیری می کند و این تصمیم را ناشی از همراهی نکردن دوستانش در حزب اعلام کرد

‘در هیچ مرحله از زندگی به دنبال مقام و موقعیت نبوده و از هیچ چیزی که به آن اعتقاد نداشت دفاع نکرده و همیشه اعتقاد داشتم که رفیق راه مهمترین عامل موفقیت است و رفقا در طول راه باید همراه یکدیگر باشند و اگر با یکدیگر همراهی نمی کنند این را به صراحت بگویند.’ این سخن اوغلو پس از کناره گیری از رهبری حزب بوده است و چنین به نظر می رسد که منظور از همراهی نکردن رفقای هم حزبی بیش از هرکسی رجب طیب اردوغان باشد.
احمد داود اوغلو در ۲۶ فوریه سال ۱۹۵۹ در شهر قونیه در ترکیه به دنیا آمد. از دانشگاه بُغازیچی مدرک کارشناسی در رشتهٔ اداره عمومی و فوق دکترا در علوم سیاسی و روابط بین‌الملل دریافت کرده‌ و در فاصله سال‌های ۱۹۹۳ و ۱۹۹۹ در دانشگاه مرمره به کار اشتغال داشت و در سال ۱۹۹۹ پروفسور تمام در این دانشگاه شده است.
او از اول ماه مه ۲۰۰۹ به سمت وزیر خارجه ترکیه گمارده شد و پیش از آن رایزن ارشد نخست‌وزیر ترکیه بود و حزب حاکم عدالت و توسعه در ۲۸ اگوست ۲۰۱۴ احمد داوود اوغلو، وزیر خارجه را به عنوان نخست‌ وزیر و رئیس حزب برگزید. او در این تاریخ به عنوان بیست و ششمین نخست وزیر ترکیه کار خود را آغاز کرد.
حزب عدالت و توسعه در سال ۲۰۰۲ در انتخابات پارلمانی با کسب ۳۴ درصد آرا به پیروزی رسید و تروئیکا گل – اردوغان و داوود اغلو قدرت را بدست گرفتند و دوران جدیدی را در حوزه های داخلی و خارجی رقم زدند و با بهبود وضعیت اقتصادی، تغییر در مدیریت کشور و در پیش گرفتن برخی سیاست های خارجی مورد نظر و مطلوب مسلمانان کشور محبوبیت قابل توجهی کسب کردند.
این حزب تلاش کرده است تا با رونق اقتصادی ، ایجاد فضای باز سیاسی ، مشارکت اقوام مختلف و ارتباط با کشورهای مسلمان همسایه و دنیای غرب الگویی بی بدیل از همزیستی اسلام و دموکراسی برای جهان اسلام ارائه دهد.
حزب (AKP ) در انتخابات سال ۲۰۱۱ (سه دوره متوالی) به موفقیت قابل توجه ای دست یافت در این دوره از انتخابات نزدیک به ۵۱ درصد آرا را از آن خود کرد و در انتخابات ۲۰۱۵ این حزب به پیروزی بزرگتر چشم دوخته بود تلاش کرد با کسب ۴۰۰ کرسی از ۵۵۰ کرسی پارلمان ( یعنی ۱+۵۰ ) دولت غیر ائتلافی را تشکیل دهد اما با رو به رو شدن با رقبای سرسخت حزب کنش ملی و حزب دموکراسی خلق های ترکیه به ۴۱ درصد ارا دست یافت.
ترمیم و بهبود وضعیت اقتصادی ایجاد فضای باز برای مشارکت تمامی اقوام ،تلاش برای پیوستن کشور به اتحادیه اروپا از جمله برنامه های این سه یار سیاسی در حزب عدالت و توسعه بوده است که منجر به جلب آرای مردم ، ارای خاکستری و قدرت یابی روز افزون حزب عدالت و توسعه شد از سوی دیگر در سیاست خارجی نیز ‘ رویکرد به شرق ‘ و بویژه رابطه با کشورهای همسایه مسلمان در کنار سیاست سنتی رابطه و همگرایی با غرب و بویژه همپوشانی با سیاست های امریکا در منطقه راه موفقیت های حزب ( گل ،اردوغان و اوغلو ) در عرصه بین المللی گشود.
عبدالله گل رئیس جمهوری سابق از شاگردان مهم مکتب نجم الدین اربکان بنیانگذار احزابی چون سلامت ملی، نظام ملی، رفاه، فضیلت و سعادت منادی بازگشت به خویشتن خویش ، از فعالیت سیاسی کناره گرفت و داوود اوغلو وزیر خارجه و معمار سیاست خارجه ترکیه در ۲۸ اگوست ۲۰۱۴ نخست وزیر شد.
دکترین داوود اوغلو در کتاب ‘عمق استراتژیک’ ارائه شد و وی در این دکترین معتقد است که ‘ترکیه به دلیل موقعیت جغرافیایی و تاریخی خاص خود دارای عمق استراتژیک است’، به همین دلیل وزیر خارجه دولت اردوغان، ترکیه را در ردیف کشورهای منحصر به فرد و خاص و همچنین قدرت های مرکزی محسوب می کند.
او معتقد است که ترکیه نباید خود را محدود به نقش منطقه ای در بالکان یا خاورمیانه کند، چرا که ترکیه کشوری است مرکزی، نه منطقه ای. بنابراین باید نقش رهبری را در چندین منطقه ایفا کند. چیزی که به این کشور در نظام بین الملل اهمیت استراتژیک می دهد.
داوود اوغلو در دکترین عمق استراتژیک خود، اهداف زیر را دنبال می کرد:
۱) ترکیه باید نقش پر رنگ، فعال و متناسب با تاریخ پر شکوه گذشته و عمق جغرافیایی خود ایفا کند.۲) برای اجرای بهتر آن می بایست بر روی قدرت نرم خود سرمایه گذاری کند. چرا که به نظر او کشورش با همه مناطق ذکر شده دارای روابط تاریخی و فرهنگی است.
۳) نهادهای سیاسی داخلی این کشور می توانند الگویی برای کشورهای این مناطق باشند.
۴) اقتصاد آن بازوی قدرتمندی برای پشتیبانی از این روابط است.
۵) باید در مدیریت بحران های منطقه ای و بین المللی نقش مهمی را ایفا کند.
۶) از طریق همکاری اقتصادی،سیاسی و امنیتی با کشورهای منطقه،نیاز به مداخله قدرت های خارجی را از بین ببرد.
۷) به جای التماس و صرف هزینه های گزاف برای پیوستن به اتحادیه اروپا باید روی کشورهای منطقه سرمایه گذاری کند، مخصوصا کشورهایی که زمانی جزء امپراتوری عثمانی بوده اند.
وی برای موفقیت دو پیش فرض را مطرح می کند :
۱) مسائل و مشکلات داخلی؛ حل و فصل مسالمت امیز مساله کردها و همچنین شکاف و اختلاف بین اسلامگرایان و سکولارها.
۲) روابط با همسایگان؛ سیاست تنش صفر با همسایگان و ایجاد روابط حسنه با قدرت های نوظهور
دکترین اوغلو طی سال های اخیر مهم ترین محور سیاست های خارجی و داخلی حزب عدالت و توسعه بوده است و وی به عنوان معمار سیاست خارجی ترکیه معرفی شده است و نقش وی در سیاست های ترکیه موجب شد که وی به چهره ای سرشناس و تاثیر گذار در داخل و خارج از ترکیه معرفی شود.
اوغلو پله های ترقی را با اردوغان طی کرد و رئیس جمهوری ترکیه نقش تعیین کننده ای در بروز و ظهور ‘اوغلویسم ‘داشته است. برغم همراهی این دو تن از مدت ها پیش زمرمه اختلافات بین دو رهبر حزب عدالت در گرفته بود شاید یکی از این اختلافات شکست پیش بینی های اوغلو در سقوط حکومت بشار اسد، حملات ترویستی در ترکیه از جمله حمله انتحاری در شهر کردنشین سوروچ و مرگ ۳۲ شهروند و بمب گذاری ها در مناطق مختلف از سوی داعش بوده که دکترین سیاست خارجه «احمد داووداوغلو» را زیر سووال برد و کناره گیری وی حکایت از چرخش سیاست خارجه دولت اردوغان و پیگیری دکترین جدیدی در سیاست خارجه این کشور باشد.
همچنین مساله اختلاف دیدگاه بین اردوغان و داوداوغلو خصوصا در جریان انتخابات عمومی سال گذشته و متعاقب آن در جریان دستگیری و زندانی کردن برخی روزنامه نگاران مطرح شده بود.
کناره گیری اوغلو زمانی صورت گرفت که هفته گذشته شورای تصمیم گیری و اجرایی حزب اختیار انتصاب رهبران استانی حزب را از نخست وزیر سلب کرد و بعد از آن وی در نشست روز سه شنبه نمایندگان حزب عدالت و توسعه طی سخنانی گفت: من نفس خود را زیر پا گذاشته و هر مقام عالی را برای ضرر نرساندن به حرکت حزب (عدالت و توسعه) رد می کنم.
داوداوغلو در پی دیدار چهارشنبه شب گذشته با طیب اردوغان، پس از شرکت در نشست ۳۵ دقیقه ای شورای تصمیم گیری و اجرایی حزب اعلام کرد که دومین کنگره فوق العاده حزب ( طی ۱۴ سال اخیر ) ۲۲ مه برگزار خواهد شد و در این کنگره نامزد رهبری حزب نخواهد بود.
نخستین کنگره حزب دو سال قبل برگزار و داوداوغلو به رهبری آن برگزیده شد.
داوداوغلو در سخنانی گفت: چگونگی تصمیم هفته گذشته شورای تصمیم گیری و اجرایی حزب در زمینه سلب اختیار انتصاب رهبران استانی حزب از دید وی صحیح نبود. نحوه این سلب اختیار، منافی دیدگاه وی در زمینه رفیق راه بودن است و وی بجای تغییر این شورا که پیامدهای منفی برای حزب به دنبال خواهد داشت، ترجیح می دهد که با تشکیل کنگره فوق العاده رهبر جدید برای حزب انتخاب شود.
پیشتر برخی رسانه‌های نزدیک به رجب طیب اردوغان، او را متهم به توطئه علیه رئیس جمهوری کردند و مطلبی تحت عنوان ‘نقطه های خیانت در امانت’منتشر شد که در آن ادعا شده بود داوود اغلو تلاش‌هایی را برای رسیدن به سمت ریاست‌ جمهوری کشور آغاز کرده است.
در این گزارش تاکید شده بود که «داوود اوغلو به دو شرطی که اردوغان به هنگام تسلیم ریاست حزب عدالت و توسعه به او اعلام کرده بود، پایبند نبوده است،یکی تصویب حکومت مبتنی بر ریاست جمهوری و دیگری خودداری از همکاری با غرب که می خواهد اردوغان را سرنگون کند و برای رسیدن به این هدف در حال بهره برداری از دو پرونده سوریه و فلسطین است.»
حال پرسش این است که با کناره گیری اوغلو چه اتفاقی در سیاست داخلی و بوِیژه خارجی ترکیه رخ خواهد داد؟برخی کارشناسان در پاسخ به این پرسش معتقدند که دورانی جدیدی در نظام سیاسی کشور و ساختار قدرت در این کشور رخ خواهد داد در واقع تمرکز قدرت در یک شخص افزایش خواهد یافت و نظام سیاسی پارلمانی به ریاستی تبدیل می شود در این نظامی با تغییر قانون اساسی و تغییر سیستم پارلمانی فعلی به سیستم ریاستی عملا نیازی به نخست وزیر نخواهد بود.
در واقع روند تمایل بیش از حد به تمرکز قدرت و شخصی کردن سیاست و نقش آفرینی یک فرد به عنوان عامل پایان دادن به همه مسائل می تواند به مرور به پاشنه آشیل اردوغان تبدیل شود و محبوبیت حزب اعتدال و توسعه را کاهش دهد.
این پرسش نیز در محافل سیاسی ایجاد شده که کناره گیری اوغلو از حزب زمینه ساز انشعاب در حزب اعتدال و توسعه خواهد شد و گروهی از این حزب جدا خواهد شد البته اگرچه ممکن است این اتفاق بیافتد اما زمان آن به این سرعت نخواهد بود.
در حوزه سیاست خارجی نیز بسیاری معتقدند که سیاست دولت تغییر چندانی نخواهد کرد و سیاست سنتی گسترش روابط با غرب و همپوشانی با سیاست های آمریکا به عنوان یکی از متحدان قدیمی واشنگتن برغم وجود اختلافاتی بین آمریکا و آنکارا در حوزه خاورمیانه از جمله داعش و کردهای سوریه در منطقه ادامه خواهد یافت.
سیاست های تمایل به غرب طی چندین سال موجب دور شدن این کشور از منطقه اسلامی و عربی شد اما اکنون رویکرد به شرق یکی از سیاست های ترکیه است و در این مسیر انکارا در صدد گسترش روابط با کشورهای اسلامی و عربی از جمله عربستان با همه اختلافاتی که با یکدیگر دارند، است و به نظر می رسد که سیاست پیشین رابطه با رژیم صهیونیستی نیز ادامه یابد.

۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۵ | پیوندک |
ارسال دیدگاه

*

code

KHAMENEI KHAMENEI