۴ نکته خواندنی درباره مجلس دهم که هر سیاست‌مداری باید بداند

فارغ از اینکه این مجلس تبدیل به بزنگاه پایین کشیدن اصولگرایان از قدرت پارلمانی ١٢ ساله‌شان بود، حالا رکوردهای دیگری هم باید به پای ترکیب دهمین مجلس بعد از انقلاب هم نوشت. از بالاترین رقم نمایندگان زن تا پایین‌ترین سهم برای روحانیون. تغییر ٧۵ درصدی ترکیب مجلس هم البته در کنار اینها یک عدد قابل […]

فارغ از اینکه این مجلس تبدیل به بزنگاه پایین کشیدن اصولگرایان از قدرت پارلمانی ١٢ ساله‌شان بود، حالا رکوردهای دیگری هم باید به پای ترکیب دهمین مجلس بعد از انقلاب هم نوشت.

از بالاترین رقم نمایندگان زن تا پایین‌ترین سهم برای روحانیون. تغییر ٧۵ درصدی ترکیب مجلس هم البته در کنار اینها یک عدد قابل توجه برای بهارستان دهم محسوب می‌شود. مخصوصا اینکه خارج‌شدگان از بهارستان جای خود را به نیروهایی با گرایش سیاسی کاملا متفاوت می‌دهند. چیزی که حداقل در ٣ دهه اخیر مجلس اتفاق جدیدی است.

رکوردزنی زنان

مطالبه سهم ٣٠ درصد زنان در کرسی‌های مجلس دهم که توسط برخی طیف‌های جریان اصلاحات و هوادار دولت تا پیش از انتخابات دنبال می‌شد، به نتیجه نرسید. حتی شاید بتوان گفت روی کاغذ فرسنگ‌ها با مرزهای موفقیت هم فاصله دارد. این مطالبه بدان معناست که قسمتی از بدنه جریان اصلاحات که فقط محدود به زنان هم نمی‌شد، خواهان ورود نزدیک به ٩٧ نماینده زن به مجلس دهم بودند. آمار ورود ١٨ نماینده زن اما فاصله بسیار زیادی با این مطالبه دارد. این شاید اصلا عددی امیدوارکننده برای حامیان این مطالبه نباشد. اما همه اینها تنها یک روی سکه است. روی دیگرش برای حامیان این مطالبه کاملا جای امیدواری دارد. حتی اگر تنها نزدیک به ١٩ درصد برنامه آنها عملی شده باشد، یعنی ١٨ نفر از ٩٧ نفر. همین ١٨ نفر تا اینجای کار رکورد حضور زنان در تاریخ مجلس شورای اسلامی را شکسته‌اند. آنها تنها ۶ درصد کل نمایندگان را در دوره دهم تشکیل خواهند داد اما با همین وضع باز هم ۴ کرسی بیشتر از کرسی‌های زنان در مجلس پنجم را تصاحب کرده‌اند که تا پیش از این رکورددار حضور زنان بود. البته از بین حوزه‌های انتخابیه کشور، تهرانی‌ها با فرستادن ٨ نماینده زن توانسته‌اند کمی بیش از ٢۶ درصد سهم کرسی‌های تهران را به زنان اختصاص دهند تا حامیان حضور سی درصدی زنان در مجلس امیدوار باشند که حداقل در پایتخت توانسته‌اند به مرزهای مطالبه خود برسند.

خلوت‌ترین فراکسیون روحانیون تاریخ

اوضاع هر چقدر برای زنان در این مجلس نسبت به ادوار قبلی بهتر شده، برای روحانیون مجلس‌نشین کاملا متفاوت است. رسیدن به عدد ١۶ کرسی برای روحانیون یعنی تشکیل کم‌تعدادترین فراکسیون روحانیون در طول تاریخ مجلس شورای اسلامی. تعداد نمایندگان روحانی دوره جدید مجلس از ٢٧ نفر در دوره نهم به ١۶ نفر رسیده است. این روند کاهشی البته تقریبا یک روند کاملا پیوسته در طول ادوار تاریخ مجلس شورای اسلامی است. تنها استثنا آن هم به حد فاصل مجالس ششم و هفتم برمی‌گردد که نمایندگان روحانی از ٣۵ نفر در دوره ششم به ۴٣ نفر در دوره هفتم افزایش پیدا کردند. هر چند روند کاهش تعداد نمایندگان روحانی مجلس به جز همان یک استثنا در همه دوره‌های انتخابات تکرار شده است اما از یک نظر دیگر هم مجلس دهم دارای رکورد در این زمینه است و آن درصد کاهش تعداد نمایندگان روحانی نسبت به دوره قبل است. تعداد روحانیون عضو مجلس بعدی تقریبا ۵٩ درصد نمایندگان روحانی دوره نهم خواهد بود. همچنین در این دوره تهران کمترین تعداد نماینده روحانی خود را تنها با یک نفر تجربه خواهد کرد. پیشتر این رکورد در اختیار مجلس هفتم بود که در آن فهرست نمایندگان تهران شامل ۴ نماینده روحانی نیز می‌شد.

موفقیت ١٣ درصدی رقبای دولت

اما شاید مهم‌تر از این آمارها برای خیلی از رای‌دهندگان، موضع سیاسی نمایندگانی باشد که به مجلس دهم راه پیدا کرده‌اند. تغییری که نماد آن در نتیجه انتخابات تهران در دور اول دیده شد؛ حذف کامل منتقدان دولت و پیروزی هواداران اصلاحات و اعتدال. این وضعیت البته به‌طور کامل در تمام ایران تکرار نشد اما دست بالای فهرست امید، آن هم در شرایط حذف چهره‌های اصلی این جریان از گردونه انتخابات به اندازه کافی گواه اتفاق روی داده در دو دور انتخابات مجلس دهم بود. اما آمار جزیی‌تر می‌تواند اطلاعات بیشتری از عمق تحول سیاسی شکل گرفته نشان دهد. با پایان کار انتخابات هم‌اکنون از ۵١ نفر از نمایندگان امضا‌کننده استیضاح رضا فرجی‌دانا تنها ١١ نفر موفق به پیروزی در انتخابات شدند و همین طور از ٨٠ نماینده‌ای که پای طرح توقف مذاکرات هسته‌ای را امضا کرده بودند، تنها ١٢ نفر در مجلس بعدی حضور خواهند داشت. این آمارها را می‌توان همین طور به طرح‌ها و بزنگاه‌های مختلف عمر مجلس نهم بسط داد اما قطعا هیچ کدام از آنها به اندازه استیضاح فرجی‌دانا و موضوع هسته‌ای، عمق تقابل منتقدان مجلس‌نشین با دولت یازدهم را نشان نمی‌دهد. آرای دو دور انتخابات هفتم اسفند و دهم اردیبهشت البته تمام طیف‌های مجلس را با ریزش جدی مواجه کرده است اما نگاه به ترکیب راه‌یافتگان دو فراکسیون اصلی مجلس به دوره بعدی پارلمان مشخص می‌کند که منتقدان و مخالفان دولت بسیار بیش از اصولگرایانی که قدری با ملاطفت بیشتری دولت روحانی را در دو سال و نیم گذشته همراهی کردند، دچار ریزش شده‌اند. از ٩٧ عضو فراکسیون اصولگرایان در مقام اصلی‌ترین منتقدان و مخالفان دولت یازدهم تنها ١٣ نفر توانسته‌اند به مجلس دهم راه پیدا کنند. حال آنکه فراکسیون رهروان ۴٣ نفر از ١۵١ عضو خود را در ترکیب مجلس بعدی خواهد دید. این بدان معناست که موفقیت فراکسیون اصولگرایان در انتخابات گذشته اندکی بیش از ١٣ درصد و موفقیت فراکسیون رهروان تا مرز ٢٨ و نیم درصد بوده است. با توجه به اینکه از مجلس نهم ٢۵ درصد نمایندگان توانسته‌اند به دوره دهم برسند، موفقیت فراکسیون اصولگرایان به لحاظ درصد در حدود نصف موفقیت کل مجلس است و در مقابل فراکسیون رهروان توانسته با ٣ و نیم درصد بیشتر از متوسط موفقیت مجلس، انتخابات دوره دهم را پشت سر بگذارد.

دور دوم انتخابات، زیر سایه نتیجه تهران

اما دیگر نکته آماری نفهته در رقابت مجلس دهم را باید در تحولات بین دور اول و دوم انتخابات یافت. جایی که به نظر می‌رسد نتیجه انتخابات تهران موتور لیست امید را برای دور دوم به‌شدت گرم می‌کند. آنها در دور اول توانسته بودند از بین ٢٢١ کرسی، ٨٣ کرسی را به خود اختصاص دهند. حال آنکه در دور دوم از میان ۶٨ کرسی به بیش از نیمی از آن یعنی ٣٨ کرسی رسیدند. به عبارتی دقیق‌تر موفقیت ٣٧ و نیم درصدی آنها در دور اول، برای دور دوم انتخابات به مرز ۵۶ درصد رسید. در مقابل اما وضعیت برای اصولگرایان کاملا متفاوت بود. آنها در دور اول ۶۴ کرسی را بردند اما در دور دوم تنها به گرفتن ١٩ کرسی بسنده کردند. به لحاظ آماری موفقیت ٢٩ درصدی آنها در دور اول با یک درصد کاهش، در دور دوم مواجه شد و به ٢٨ درصد رسید. این آمارها و درصدها از لیست‌های امید و اصولگرایان به هیچ عنوان به معنای دادن یک تصویر دقیق از ترکیب سیاسی مجلس آینده نیست، چرا که نامزدهای مستقل هم در این میان تعداد قابل توجهی دارند. آنها که در دور اول ۵۵ کرسی را به دست آورده بودند در دور دوم انتخابات به ١٠ کرسی دیگر رسیدند.

مستقلین نه برای مجلس دهم و نه برای هیچ دوره دیگری یک جمع متشکل و هماهنگ نیستند. رسیدن ۶۵ چهره مستقل به کرسی‌های نمایندگی دوره دهم اصلا بدان معنا نیست که این ۶۵ نفر در صف‌کشی‌های سیاسی نقش بی‌طرف را بازی کنند. آنها اکنون نزدیک به ٢٣ درصد ترکیب مجلس را تشکیل می‌دهند و البته در یارکشی‌های سیاسی هر کدام از آنها به سمتی خواهند رفت. از همین روست که می‌توان پیش‌بینی کرد که دو طیف سیاسی مجلس بیش از هر جریانی بر روی جذب همین چهره‌ها حساب باز کنند. اما آن اتفاقی که برای لیست امید در فاصله دور اول و دوم انتخابات افتاد می‌تواند برای جذب این چهره‌ها نیز، فهرست حامیان دولت را در موضعی بالادستی قرار دهد. آنها آمار موافقت خود را در فاصله دو دور انتخابات به اندازه ١٨ و نیم درصد افزایش دادند و این روحیه مناسبی برای ادامه بازی به آنها خواهد داد.

۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۵ | پیوندک |
ارسال دیدگاه

*

code

KHAMENEI KHAMENEI